Dijanjosi Psikjatriċi

F’dan il-filmat Staqsi lil Dr K, Dr K jispjega għaliex tfal li jistgħu jiffokaw għal sigħat fuq kompitu xorta jistgħu jkollhom ADHD

F’dan il-filmat Staqsi lil Dr K, Dr K jitkellem dwar kif id-disturb bipolari jidher fl-adulti.

 

Bi-polari tfisser żewġ poli jew żewġ stati ta' burdata. 

 

Adult b'disturb bipolari jista' jkun fi stat manijaċi jew depress jew f'dak li nsejħulu stat imħallat (jiġifieri taħlita ta' dwejjaq u burdata elevata). 

 

Adult li jibqa' mqajjem għal 4 iljieli u xorta jkollu l-enerġija huwa kkunsidrat li jinsab fi stat ta' burdata ipomanika elevata.

 

Adult li jibqa' mqajjem għal 7 iljieli konsekuttivi u xorta jkollu l-enerġija l-għada jitqies fi stat manijaċi.

 

Sintomi oħra ta’ manija jinkludu diskors taħt pressjoni, taħdit mgħaġġel ħafna, diffikultà biex jiġi interrott, u titjira tal-ideat – persuna taqbeż minn suġġett għal ieħor.

 

Xi kultant moħħ persuna jista’ jilgħabha logħob tal-azzard waqt li tkun fi stat ta’ burdata anormali – tisma’ affarijiet jew tara affarijiet li mhumiex hemm jew persuna jista’ jkollha ħsibijiet paranojdi.

F’dan il-filmat ta’ Staqsi lil Dr K, Dr K jitkellem dwar l-Awtiżmu.

 

Tifel/tifla b'awtiżmu ta' funzjonament baxx ġeneralment ikun aktar ovvju għal ħaddieħor. Bħal tifel/tifla li ma jitkellimx b'mod verbali, għandu/għandha mġiba ta' stimming bħal li jteptep f'kantuniera tal-kamra, u li jinsab/tkun fid-dinja tiegħu/tagħha.

 

Individwi b'awtiżmu ta' funzjonament għoli huma ħafna aktar diffiċli biex jiġu identifikati. Bħal persuna b'IQ għoli li tixxennaq għal interazzjonijiet soċjali.

 

Suġġerimenti biex tara jekk inti jew it-tifel/tifla tiegħek tinsabux fuq l-Ispettru huma li tfittex dawn it-3 imġibiet: 

 

Imġieba #1: Ħsieb riġidu ta’ kollox jew xejn

 

Imġieba #2: Ħsieb konkret u litterali

 

Imġieba #3: Persuna titħabat mas-sinjali soċjali. 

F’dan il-filmat Staqsi lil Dr K, Dr K jitkellem dwar kif id-disturb bipolari jidher fit-tfal.

 

Disturb bipolari fl-adulti ġeneralment jippreżenta ruħu fejn adult ikun jew fi stat depress jew fi stat manijaċi jew iperattiv. Meta mqabbel mal-adolexxenti li ġeneralment jippreżentaw fi stat imħallat – jiġifieri l-adolexxent ikun kemm fi stat depress kif ukoll fi stat manijaċi jew iperattiv. 

 

Adolesċenti bi stat manijaċi ta’ disturb bipolari spiss jippreżenta ruħu b’irritabilità u rabja estremi – ħafna tgħajjir u dagħa, jista’ jkun qed iħaffer toqob fil-ħitan, jagħmel theddid, jeqred proprjetà – jaħseb li r-rabja qed tmexxi l-ispettaklu. 

 

Spiss adolexxent b'disturb bipolari emerġenti jkun qed jimmedika lilu nnifsu bil-marijuana biex tgħinu jikkalma r-rabja tiegħu. 

 

Il-ġenituri u l-familji jħossuhom qishom qed jimxu fuq qxur tal-bajd – meta se sseħħ l-isplużjoni li jmiss?

 

Iżda hemm ukoll żminijiet meta l-burdata ta' adolexxent tkun kompletament normali.

 

Dr. Janet Wozniak, psikjatra tat-tfal, tiddeskrivi stilla b'ħames ponot fejn il-burdata ta' adolexxent tinbidel matul il-ġurnata minn – burdata bħal rollercoaster: burdata normali, burdata mdejqa, burdata rrabjata, burdata daħkana, burdata irritabbli, burdata normali. 

 

Meta mqabbel ma' depressjoni unipolari – fejn il-burdata depressa hija kostanti jew il-burdata rrabjata hija kostanti, ma tinbidelx matul il-ġurnata, ġeneralment l-irritabilità fid-depressjoni fit-tfal hija aktar ilment milli tifqigħa splussiva ta' rabja. 

 

Ħjiel ieħor huwa li l-adolexxenti b'disturb bipolari ġeneralment ikollhom storja ta' ADHD minn tfulithom bikrija u jistgħu jibdew imorru għall-agħar fuq stimulanti madwar l-adolexxenti – jew imorru għall-agħar fuq antidipressanti jew ma jirrispondux għall-antidipressanti għad-depressjoni tagħhom.

F’dan il-filmat Staqsi lil Dr K, Dr K iwieġeb il-mistoqsija: “It-tifel/tifla tiegħi għandu/għandha depressjoni jew xi marda mentali oħra?”

F’dan il-filmat Staqsi lil Dr K, Dr K iwieġeb il-mistoqsija: “X’inhu disturb tal-burdata kontra disturb tal-ħsieb?”

F’dan il-filmat Staqsi lil Dr K, Dr K jitkellem dwar l-OCD.

 

L-OCD hija dijanjosi ta' sfida għaliex hemm ħafna kawżi ta' ħsibijiet ossessivi inkluż mard bħall-streptokok.

 

Bl-OCD, persuna jkollha ħsibijiet ossessivi.

 

Bl-Awtiżmu, persuna jkollha ħsibijiet ripetittivi u tippersisti fuq l-istess suġġett.

 

B'disturb fl-ikel, persuna jkollha ħsibijiet kostanti dwar l-ikel u l-ikel.

 

Bl-Iskizofrenija a, persuna jkollha ħsibijiet intrużivi u mgħaġġla.

 

Il-parir tiegħi biex tgħin tiddistingwi l-OCD minn mard psikjatriku ieħor:

 

Bl-OCD klassiku, hemm imġieba li trid isseħħ b'reazzjoni għall-ħsibijiet ossessivi. Persuna jkollha l-ħsieb – "Inħossni maħmuġ" li jwassal għall-imġieba li trid taħsel idejha wara dan il-ħsieb inkella jista' jiġri xi ħaġa ħażina.

 

Bl-Iskizofrenija (disturb tal-ħsieb), persuna jkollha ħsibijiet intrużivi, suwiċidali, jew ta’ tensjoni negattiva li jħawduha iżda l-ebda mġiba li tkun imġiegħla tagħmel b’reazzjoni għall-ħsibijiet tagħha.

 

It-trattament jista' jkun differenti skont ir-raġuni sottostanti u t-trattament ħażin jista' fil-fatt jintensifika l-ħsibijiet ossessivi.  

 

 

 

 

 

 

F’dan il-filmat Staqsi lil Dr K, Dr K jitkellem dwar il-psikożi indotta minn sustanzi vs l-iskizofrenija emerġenti.

Psikożi indotta minn sustanzi tfisser is-sintomi psikotiċi, bħal paranojja, smigħ ta' vuċijiet, jew imġieba stramba, li bdew wara li beda l-użu tal-marijuana jew tad-droga.

 

Bl-iskizofrenija, persuna tibda tiżviluppa bil-mod sintomi bħal iżolament, paranojja, attakki ta’ paniku l-ewwel, u mbagħad persuna timmedika waħedha s-sintomi u l-ansjetà estrema tagħha bil-marijuana.

 

Ħjiel: Saqsi l-mistoqsija tat-tiġieġa u l-bajda.      

 

Bdew xi sintomi bħal paranojja jew iżolament qabel l-użu tad-droga u żdiedu bit-tipjip tal-marijuana? 

 

Jekk iva, dik hija indikazzjoni li s-sintomi tal-iskizofrenija kienu qed jiżviluppaw qabel l-użu tad-droga u x'aktarx il-persuna għandha marda sottostanti tal-iskizofrenija li marret għall-agħar biż-żieda fit-tipjip tal-marijuana li ġabet magħha vulnerabbiltà ġenetika. 

 

Jew, xi ħadd kien kompletament funzjonali u kien ipejjep il-marijuana u mbagħad sar psikotiku b'mod qawwi u meta waqaf jieħu l-marijuana, il-persuna terġa' lura għal-livell bażiku ta' saħħa tajba? Li aktarx tkun psikożi indotta minn sustanza. 

 

Meta persuna jkollha vizzju għall-użu ta' sustanza, il-persuna tkun tixxennaq għas-sustanza, u l-burdata kienet tajba qabel ma użat is-sustanza. Persuna sempliċement tħobb il-mod kif tħossha bis-sustanza.

 

Persuna li qed timmedika lilha nnifisha għal marda psikjatrika sottostanti qed tuża s-sustanza biex timmedika l-ansjetà, id-depressjoni jew il-psikożi tagħha.

 

Din id-distinzjoni hija importanti għaliex tabib jeħtieġ li jkun jaf x'għandu jittratta.