Mediċini Psikjatriċi

Meta tifel jew adult jiddaħħal fi sptar psikjatriku għal pazjenti interni, dan ifisser li jkun f'nofs kriżi u f'riskju ta':

– jitilfu l-ħbieb tagħhom

– falliment fl-iskola

– jirrifjuta li jattendi l-iskola

– ħarba mid-dar

– nilgħabu l-logħob tal-kompjuter il-lejl u l-ġurnata kollha 

– tkun ribelluż, ma tagħtix rispett, ma tismax lill-figuri tal-awtorità 

It-tfal jew l-adulti jistgħu jkunu:

– li jkollok tifqigħat splussivi ta’ rabja

– jaġixxi b'mod impulsiv

– involviment f'imġieba perikoluża

– involviment f'imġieba ta' awto-ħsara

– tesperjenza ħsibijiet suwiċidali 

L-Ewwel Takeaway:

Il-medikazzjoni psikjatrika teżisti biex tgħin lit-tfal jew lill-adulti jitgħallmu ħiliet ta’ kif ilaħħqu. Xi mġieba u sintomi ma jirrispondux għat-terapija waħedha – jekk xi ħadd ikollu xewqa li jagħmel ħsara lilu nnifsu jew lil ħaddieħor, jew ikun ikkunsmat minn ħsibijiet suwiċidali jew negattivi, jew ikollu tifqigħat splussivi ta’ rabja, ma jistax jassorbi jew juża l-ħiliet ta’ kif ilaħħqu li qed jiġu mgħallma lilu. 

It-tieni konklużjoni: 

Xi mard psikjatriku bħad-disturb bipolari u l-iskizofrenija ma jirrispondux għat-terapija waħedha u jistgħu jissaħħu maż-żmien. Jekk tistenna biex tikkura b'medikazzjoni, is-sintomi ġeneralment jiggravaw maż-żmien u mbagħad ikollok bżonn aktar mediċini u dożi ogħla biex tikkura s-sintomi. 

It-Tielet Konklużjoni:

Il-mediċini psikjatriċi jippermettu lit-tfal u lill-adulti jerġgħu lura għall-linja bażi normali ta’ saħħa tagħhom malajr kemm jista’ jkun, li huwa l-għan tat-trattament. 

F'dan il-filmat ta' @Ask_DrK_MD, Dr K iwieġeb il-mistoqsija: Għaliex tieħu mediċina psikjatrika flimkien mat-terapija?

L-ewwel raġuni: Il-mediċini psikjatriċi jistgħu jittrattaw is-sintomi aktar malajr biex jgħinu lit-tfal jew lill-adult jerġgħu lura għal livell bażiku ta’ saħħa aktar malajr! Dan ifisser li t-tfal jerġgħu lura għall-ħajja normali tagħhom aktar malajr – jitilfu inqas skola jew inqas riskju li jkollhom jirrepetu sena jew jipposponu l-kulleġġ. 

It-tieni raġuni: Il-mediċini psikjatriċi jistgħu jgħinu lit-tfal jew lill-adult jitgħallmu u fil-fatt ikunu jistgħu jużaw il-ħiliet ta’ kif ilaħħqu.

It-tielet u l-aktar raġuni importanti: Il-mediċini psikjatriċi jistgħu jipprevjenu l-mard u s-sintomi psikjatriċi milli jiggravaw maż-żmien u jsiru aktar diffiċli biex jiġu kkurati sabiex jgħinu lit-tfal jew lill-adult jerġgħu lura għal-linja bażi sana u ħielsa mis-sintomi tagħhom.

Qatt tinsa li dawn il-mard jistgħu jiggravaw maż-żmien u jistgħu jew ma jkunux trattabbli jew jeħtieġu ħafna aktar mediċini biex jikkuraw sintomi aktar severi fil-futur. 

F'dan il-filmat ta' @Ask_DrK_MD, Dr K titkellem dwar meta hija rakkomandata t-terapija waħedha.

It-terapija tieħu aktar żmien milli tieħu l-medikazzjoni biex taħdem. Jista’ jieħu 9 xhur biex tikkura dipressjoni bit-terapija tat-taħdit biss. 

Jekk is-sintomi u l-imġieba huma aktar severi, ma tridx tirriskja li tifel jew tifla jiġu sospiżi mill-iskola jew adult jitlef l-impjieg tiegħu/tagħha. 

Xi mard psikjatriku bħad-disturb bipolari u l-iskizofrenija jistgħu jiggravaw maż-żmien u jsiru reżistenti għat-trattament jekk tistenna biex tibda t-trattament bil-mediċini.

Għalhekk, għal imġieba jew sintomi aktar severi, jista' jkun mhux sigur li tipprova t-terapija waħdek qabel ma tibda medikazzjoni psikjatrika. 

Mistoqsija importanti li għandek tistaqsi: X'inhu r-riskju li ma tieħux medikazzjoni u li l-imġieba ta' sfida jew mhux sigura tkompli għal aktar żmien jekk tiddeċiedi li l-ewwel tipprova t-terapija waħdek?

F’dan il-filmat ta’ @Ask_DrK_MD, Dr K titkellem dwar kif it-terapija u l-medikazzjoni psikjatrika jaħdmu flimkien.

Il-mediċini jgħinu lit-tfal jew lill-adult jipparteċipa fit-terapija u jitgħallem ħiliet ta’ kif ilaħħaq. 

Xi sintomi jirrispondu biss għal mediċini bħal rabja estrema u splussività, ideazzjoni suwiċidali, paranojja, psikosi, smigħ ta’ vuċijiet u viżjoni ta’ affarijiet.  

Individwu b'tifqigħat splussivi ta' rabja jeħtieġ trattament għat-tifqigħat splussivi qabel ma jkun jista' jibda t-terapija għaliex it-tifqigħat splussivi ta' rabja se jinterferixxu mas-sessjonijiet tat-terapija.

Jew, individwu li qed jisma' l-ilħna jew li huwa paranojku ma jistax jieħu sehem f'terapija għax qed jisma' l-ilħna jew huwa paranojku wisq biex jafda lit-terapista. 

Xi kultant ikollok bżonn medikazzjoni tat-terapija biex fil-fatt taħdem! 

Mistoqsijiet importanti li għandek tistaqsi meta tiddeċiedi jekk hemmx bżonn ta' medikazzjoni: 

1. Kemm malajr teħtieġ serħan mis-sintomi jew mill-imġieba int jew it-tifel/tifla tiegħek?

2. Tista’ int jew it-tifel/tifla tiegħek tieħu sehem f’terapija mingħajr kura medika? 

F’dan il-filmat ta’ @Ask_DrK_MD, Dr K titkellem dwar kif jgħinu l-mediċini psikjatriċi. 

Meta xi ħadd ibati minn marda mentali, ifisser li l-individwu għandu żbilanċ kimiku f'moħħu, li jfisser li l-ormoni (jew newrotrasmettituri) tal-moħħ tiegħu mhumiex ibbilanċjati. 

Pereżempju, jekk xi ħadd ikun dipress, dan ifisser li dak l-individwu m'għandux biżżejjed serotonin f'moħħu. 

Madankollu, l-antidipressanti mhux biss iżidu s-serotonin fil-moħħ, iżda jerġgħu jibbilanċjaw is-serotonin fil-moħħ. Għalhekk, fl-aħħar mill-aħħar, ħafna individwi jistgħu ma jkollhomx bżonn mediċini fil-futur. 

F'dan il-filmat ta' @Ask_DRK_MD, Dr K iwieġeb il-mistoqsija: Il-mediċini psikjatriċi jipprevjenu l-mard psikjatriku milli jiggrava?

 Iva! Il-mediċini psikjatriċi jistgħu jipprevjenu l-mard milli jiggrava jew jiżviluppa kompletament jekk jiġu ttrattati kmieni.

Jekk ma jiġux ikkurati kmieni, il-mard psikjatriku jikber maż-żmien.

Iktar ma tifel jew tifla jkollhom sintomi psikjatriċi bħal depressjoni, rabja splussiva jew ideazzjoni suwiċidali – iktar ikun f’riskju li s-sintomi tagħhom jiggravaw madwar l-adolexxenza.

Id-depressjoni fit-tfulija tista' tiżviluppa f'disturb bipolari madwar l-adolexxenza u possibilment fi skizofrenija fl-età adulta. 

Il-parti delikata hi li s-sintomi psikjatriċi jistgħu jkunu sottili u mhux ovvji liema marda psikjatrika qed tiżviluppa f'tifel jew adolexxent.

L-għan tal-medikazzjoni psikjatrika huwa li tipprevjeni li marda psikjatrika tiggrava.

Mard psikjatriku jikkawża moħħ imdawwar. Il-moħħ jista' jiġi infjammat minn ormoni tal-moħħ li mhumiex ibbilanċjati.

Il-medikazzjoni hija bħal faxxa ta’ appoġġ għall-moħħ. Ma taħbix il-problema iżda tnaqqas l-infjammazzjoni u tikkura sintomi ta’ ħsibijiet suwiċidali, rabja, impulsività, insomnja, jew imġieba li tinterferixxi mal-ħajja ta’ kuljum. 

Mard mediku jista’ jiggrava maż-żmien mingħajr kura xierqa. Jekk timxi fuq għaksa mweġġgħa ħażin mingħajr kura tista’ tikkawża aktar ħsara lill-għaksa u possibilment tikkawża ħsara permanenti. L-istess jgħodd għal mard bħad-disturb bipolari u l-iskizofrenija. Mingħajr kura bikrija, is-sintomi tad-disturb bipolari u l-iskizofrenija jistgħu jiggravaw maż-żmien u jsiru aktar diffiċli biex jiġu kkurati. Kura bikrija tista’ tipprevjeni li dawn il-mard jiggravaw maż-żmien u żżid iċ-ċansijiet ta’ rkupru aktar sħiħ.

Punt Ewlieni: Il-mard psikjatriku huwa mard mediku. Bl-istess mod kif is-sintomi mediċi m'għandhomx jiġu injorati, is-sintomi psikjatriċi għandhom jittieħdu bis-serjetà wkoll. 

Il-mediċini psikjatriċi ma jaħdmux bħat-Tylenol. Jekk għandek uġigħ ta’ ras u tieħu t-Tylenol, dan se jneħħilek l-uġigħ ta’ ras fi ftit minuti.

Il-mediċini psikjatriċi jeħtieġu żmien biex jakkumulaw fis-sistema tiegħek, li jfisser li jieħu ż-żmien biex ikunu effettivi. 

Jista' jkun li ma tesperjenzax serħan sħiħ mis-sintomi tiegħek għal 6-8 ġimgħat jew jista' jkun li ma tarax effetti sekondarji għal 5 ijiem, ġimagħtejn, jew saħansitra xahrejn! 

Biex il-mediċini psikjatriċi jaħdmu għandek bżonn 3 affarijiet: 

1. Doża terapewtika tal-mediċina
2. Ibqa' fuq doża terapewtika għal 6-8 ġimgħat
3. Ma tkunx qed tieħu mediċina li taħdem kontra mediċina oħra li qed tieħu

F’dan il-filmat Staqsi lil Dr K, Dr K iwieġeb il-mistoqsija x’inhi mediċina bridge? 

Meta tifel jew adult ikun f'nofs kriżi (tifqigħat splussivi ta' rabja jew ħsibijiet suwiċidali) bħal meta jiddaħħal fi sptar psikjatriku – waqt li jistenna li l-medikazzjoni psikjatrika ewlenija tidħol fis-seħħ – li tista' tieħu minn ġimgħa sa ġimagħtejn jew aktar – nittrattaw sintomi bħal tifqigħat ta' rabja jew imġieba ta' awto-ħsara b'mediċini ta' pont temporanjament. 

Huwa importanti li wieħed iżomm f'moħħu li jekk mediċina tkun qed tikkawża ħsibijiet suwiċidali, bħal antidipressant, u anke jekk twaqqafha – tista' tieħu ġimgħa sħiħa biex tneħħiha mis-sistema ta' persuna. Għalhekk, mingħajr mediċina ta' tranżizzjoni, ikun qisu dik il-persuna xorta waħda qed tieħu dik il-mediċina għal ġimgħa oħra li tikkawża l-ħsibijiet suwiċidali tagħha. Għandna bżonn dik il-mediċina ta' tranżizzjoni biex nittrattaw il-ħsibijiet suwiċidali u nnewtralizzaw l-antidipressant.

F'dan il-filmat ta' @Ask_DrK_MD, Dr K jitkellem dwar x'inhi mediċina psikjatrika PRN.

PRN tfisser “skont il-bżonn”.

X'jiġri waqt li xi ħadd ikun qed jistenna l-mediċina ta' kuljum tiegħu biex jikkura s-sintomi tiegħu u jkollu attakki ta' paniku, ħsibijiet suwiċidali, xewqa li jagħmel ħsara lilu nnifsu, jew jagħti daqqa ta' ponn lil ħajt? Dak huwa meta nippreskrivu mediċini PRN. 

Medikazzjoni PRN mhijiex minflok l-użu ta' ħiliet ta' tlaħħija. Medikazzjonijiet psikjatriċi PRN jintużaw meta tifel jew adult ma jkunx jista' juża ħila ta' tlaħħija.

Mediċina PRN tintuża biex tikkura x-xewqa suwiċidali jew ir-rabja jew il-paniku sabiex tifel jew adult ikun jista' jikkalma biżżejjed biex juża ħila ta' tlaħħija.

L-għan aħħari, ladarba s-sintomi jkunu stabbli, huwa li individwu juża ħiliet ta' tlaħħija minflok medikazzjoni PRN. 

F'dan il-filmat ta' @Ask_DrK_MD, Dr K titkellem dwar it-tipi differenti ta' mediċini PRN.

Jekk xi ħadd qed ikollu diffikultà biex jorqod – PRN Melatonin jew Benadryl jew Clonidine huma mediċini għall-irqad li ma joħolqux vizzju. 

Jekk xi ħadd qed ikollu ħsibijiet suwiċidali intrużivi jew ħsibijiet ossessivi ta’ ruminazzjoni – mediċini PRN bħal Zyprexa jew Thorazine jew Haldol jistgħu jimmiraw lejn il-ħsibijiet suwiċidali intrużivi biex iżommu lit-tifel jew lill-adult sikur.

Jekk xi ħadd qed iħabbat rasu minħabba l-ħsibijiet qawwija tiegħu – PRN Haldol jista’ jaħdem l-aktar malajr billi jimmira lejn ħsibijiet intrużivi. 

Jekk xi ħadd qed ikollu tifqigħat splussivi ta’ rabja – PRN Thorazine jew Zyprexa jistgħu jgħinu biex jikkuraw ir-rabja fil-mument billi jipprevjenu lit-tfal milli jagħtu daqqa ta’ ponn lil ħajt jew iweġġgħu lilhom infushom jew lil xi ħadd ieħor minħabba r-rabja intensa tagħhom li tieħu f’idejhom moħħhom. 

Jekk xi ħadd ikun paranojku u jemmen li oħrajn qed jippruvaw jagħmlulu l-ħsara – PRN ta’ kwalunkwe antipsikotiku jista’ jgħin biex inaqqas il-paranojja fil-mument u jgħin lill-persuna tħossha sigura. 

L-għan huwa dejjem kif tevita li xi ħadd isofri bla bżonn. Dawn is-sintomi kollha msemmija hawn fuq ma jistgħux jiġu ttrattati biss bit-terapija biss. 

F'dan il-filmat ta' @Ask_DrK_MD, Dr K iwieġeb il-mistoqsija: Kif jistgħu l-mediċini PRN ikunu ta' għajnuna biex issir dijanjosi psikjatrika?

Hemm ħafna raġunijiet għall-ansjetà: 

L-ansjetà tista’ tkun tipika tiegħek – ninkwieta dwar x’jistgħu jaħsbu n-nies dwari.

Jew l-ansjetà soċjali tista’ tkun paranojja – nemmen li oħrajn qed jitkellmu dwari, jidħku dwari jew jaqrawli moħħi.

Jew l-ansjetà tista’ tkun parti minn disturb bipolari – parti mill-manija li tikkawża stat ta’ eċċitament żejjed fil-ġisem (fil-Yiddush ngħidu li tkun fuq shpilkas). 

Jekk tagħti lil xi ħadd PRN Vistaril u dan jikkura l-ansjetà, dan jista' jgħin biex jiġi djanjostikat l-ansjetà tipika.

Madankollu, jekk il-Vistaril PRN ma jgħinx biex inaqqas l-ansjetà, iżda t-thorazine jew il-Haldol jittrattaw il-paranojja u l-ħsibijiet intrużivi, allura dan jista' jkun indikazzjoni li l-individwu jista' jkun fuq l-ispettru bipolari jew għandu marda psikotika emerġenti.

Jista' jkun ta' sfida li jiġu djanjostikati t-tfal u l-adolexxenti u anke l-adulti żgħar għaliex il-mard jiżviluppa bil-mod maż-żmien. 

F'dan il-filmat ta' @Ask_DrK_MD, Dr K iwieġeb il-mistoqsija: X'inhuma mediċini li jtaffu l-uġigħ kontra dawk li jattivaw?    

Medikazzjoni psikjatrika attivanti tagħtik aktar ħeġġa fil-pass tiegħek: 

Eżempju wieħed huwa antidipressant li jtejjeb il-burdata. Iżda, f'xi pazjenti ta' 24 sena jew inqas, antidipressant jista' jżid il-ħsibijiet suwiċidali.

Eżempju ieħor ta’ mediċina attivanti hija Abilify (antipsikotiku atipiku), li tikkura wkoll id-dipressjoni u hija tal-għaġeb fit-trattament ta’ sintomi negattivi bħall-iżolament, l-irtirar mill-ħajja, in-nuqqas ta’ emozzjonijiet jew l-inkapaċità li wieħed jesperjenza l-ferħ.

Mediċini psikjatriċi li jtaffu l-kalma huma kalmanti.

Xi tfal jew adulti jkollhom wisq ħeġġa fil-pass tagħhom bħal tifqigħat ta’ rabja, irritabilità, u impulsività.

Mediċina serħan il-moħħ bħal Lithium jew Depakote (stabilizzaturi tradizzjonali tal-burdata), tista' tgħin biex timmira tifqigħat ta' rabja u aggressività. Jew Risperdal (antipsikotiku atipiku) jista' jimmira ħsibijiet suwiċidali intrużivi jew ħsibijiet ruminattivi negattivi, jew ossessivi filwaqt li jikkalma wkoll il-burdata.

Staqsi lilek innifsek il-mistoqsijiet li ġejjin: 

Għandna bżonn jien jew it-tifel/tifla tiegħi aktar enerġija, spinta fil-pass tagħna, għajnuna biex inqum mis-sodda u motivazzjoni? 

OR

Għandna bżonn jien jew it-tifel/tifla tiegħi għajnuna biex innaqqsu t-tifqigħat ta’ rabja?