Mu mavidiyo awa, ndikuthandiza odwala ndi mabanja kumvetsetsa bwino matenda omwe ali ndi matendawa. Ndikofunikira kukumbukira kuti ana, achinyamata, ndi akuluakulu
akhoza kukhala ndi zizindikiro zina monga matenda enaake. Ndipo, ana, achinyamata, ndi achinyamata nthawi zambiri sakwaniritsa zofunikira zonse za matenda amisala
chifukwa matenda akusintha pakapita nthawi. Komanso, mwana, wachinyamata, kapena wamkulu angawoneke ngati ali ndi matenda amisala koma kwenikweni pali china chake chomwe chikuchitika.

 

 

  • ADHD

    ADHD

    Mu kanema wa Ask Dr K uyu, Dr K akufotokoza chifukwa chake ana omwe amatha kuyang'ana kwambiri ntchito kwa maola ambiri angakhalebe ndi ADHD.

  • Matenda a Bipolar a Akuluakulu

    Matenda a Bipolar a Akuluakulu

    Mu kanema wa Ask Dr K uyu, Dr K akulankhula za momwe matenda a bipolar amaonekera mwa akuluakulu.

     

    Bi-polar imatanthauza ma poles awiri kapena ma mod states awiri. 

     

    Munthu wamkulu amene ali ndi vuto la bipolar disorder akhoza kukhala ndi vuto la kusokonezeka maganizo kapena kuvutika maganizo kapena vuto lomwe timalitcha kuti mixed state (kutanthauza chisoni chophatikizana ndi kukweza maganizo). 

     

    Munthu wamkulu amene amakhala maso kwa masiku anayi koma akadali ndi mphamvu amaonedwa kuti ali ndi vuto la maganizo lokwera pang'ono.

     

    Munthu wamkulu amene amakhala maso kwa masiku 7 motsatizana ndipo akadali ndi mphamvu tsiku lotsatira amaonedwa kuti ali ndi vuto la kusokonezeka maganizo.

     

    Zizindikiro zina za kusokonezeka maganizo ndi monga kulankhula mopanikizika, kulankhula mofulumira kwambiri, kuvutika kusokoneza, ndi kusuntha maganizo - munthu akudumpha kuchokera pa nkhani ina kupita ku ina.

     

    Nthawi zina maganizo a munthu amatha kumunyenga ali mu mkhalidwe wovuta wamaganizo - kumva zinthu kapena kuona zinthu zomwe sizili pamenepo kapena munthu angakhale ndi maganizo oopa zinthu.

  • satha kulankhula bwinobwino

    satha kulankhula bwinobwino

    Mu kanema wa Ask Dr K uyu, Dr K akulankhula za Autism.

     

    Mwana amene ali ndi vuto la autism losagwira ntchito bwino nthawi zambiri amakhala woonekera bwino kwa ena. Monga mwana amene salankhula, ali ndi makhalidwe olimbikitsa monga kugwedeza m'kona ya chipinda, komanso amene ali m'dziko lake.

     

    Anthu omwe ali ndi vuto la autism amagwira ntchito bwino amavutika kuwazindikira. Mofanana ndi munthu woganiza bwino amene amalakalaka kucheza ndi anthu.

     

    Malangizo oti mudziwe ngati inu kapena mwana wanu muli pa Spectrum ndi awa: 

     

    Khalidwe #1: Kuganiza mozama popanda kuganizira chilichonse

     

    Khalidwe #2: Kuganiza zenizeni zenizeni

     

    Khalidwe #3: Munthu amavutika ndi zizindikiro za anthu. 

  • Matenda a Bipolar a Ana

    Matenda a Bipolar a Ana

    Mu kanema wa Ask Dr K uyu, Dr K akulankhula za momwe matenda a bipolar amaonekera mwa ana.

     

    Matenda a bipolar mwa akuluakulu nthawi zambiri amapezeka pamene munthu wamkulu ali mu mkhalidwe wovutika maganizo kapena wosokonezeka maganizo. Poyerekeza ndi achinyamata omwe nthawi zambiri amakhala mu mkhalidwe wosakanikirana - kutanthauza kuti wachinyamatayo ali mu mkhalidwe wovutika maganizo komanso wosokonezeka maganizo kapena wosokonezeka maganizo. 

     

    Wachinyamata amene ali ndi vuto la bipolar disorder nthawi zambiri amakhala ndi mkwiyo komanso mkwiyo waukulu - amawombera mabomba ambiri komanso kutukwana, amabowola mabowo m'makoma, amawopseza, amawononga katundu - amaganiza kuti mkwiyo ndi umene ukuchititsa kuti anthu azivutika. 

     

    Nthawi zambiri wachinyamata amene ali ndi vuto la bipolar amayamba kudzipatsa mankhwala a chamba kuti achepetse mkwiyo wake. 

     

    Makolo ndi mabanja akumva ngati akuyenda pa zipolopolo za mazira - kodi kuphulika kotsatira kudzachitika liti?

     

    Koma palinso nthawi zina zomwe maganizo a wachinyamata amakhala abwinobwino.

     

    Dokotala Janet Wozniak, katswiri wa matenda amisala ya ana, akufotokoza nyenyezi ya 5 pomwe malingaliro a wachinyamata amasinthasintha tsiku lonse kuchokera ku - malingaliro ngati rollercoaster: malingaliro abwinobwino, malingaliro achisoni, mkwiyo, kuseka, kukwiya, malingaliro abwinobwino. 

     

    Poyerekeza ndi kuvutika maganizo kwa unipolar - komwe kuvutika maganizo kumakhala kosalekeza kapena kukwiya kumakhala kosalekeza, sikusinthasintha tsiku lonse, nthawi zambiri kukwiya kwa ana kumakhala kokulirapo kuposa kukwiya kwambiri. 

     

    Chinthu china ndi chakuti achinyamata omwe ali ndi matenda a bipolar nthawi zambiri amakhala ndi mbiri ya ADHD kuyambira ali ana ndipo amatha kuyamba kuchita zinthu zoipa kwambiri akamamwa mankhwala olimbikitsa thupi - kapena kuchita zinthu zoipa akamamwa mankhwala ochepetsa nkhawa kapena kusayankha mankhwala ochepetsa nkhawa chifukwa cha kuvutika maganizo kwawo.

  • Kusokonezeka maganizo

    Kusokonezeka maganizo

    Mu kanema wa Ask Dr K uyu, Dr K akuyankha funso lakuti: “Kodi mwana wanga ali ndi vuto la kuvutika maganizo kapena matenda ena amisala?”

  • Matenda a maganizo vs matenda a maganizo

    Matenda a maganizo vs matenda a maganizo

    Mu kanema wa Ask Dr K uyu, Dr K akuyankha funso lakuti: “Kodi vuto la maganizo ndi chiyani poyerekeza ndi vuto la maganizo?”

  • OCD

    OCD

    Mu kanema wa Ask Dr K uyu, Dr K akulankhula za OCD.

     

    OCD ndi vuto lalikulu chifukwa pali zifukwa zambiri zomwe zimayambitsa kuganiza mopitirira muyeso kuphatikizapo matenda monga strep.

     

    Munthu amene ali ndi OCD amakhala ndi maganizo olakwika.

     

    Munthu wokhala ndi Autism amakhala ndi maganizo obwerezabwereza ndipo amalimbikira pa nkhani yomweyo.

     

    Munthu akamavutika kudya, nthawi zonse amaganizira za kudya ndi chakudya.

     

    Munthu amene ali ndi matenda a Schizophrenia amakhala ndi maganizo olakwika komanso othamanga.

     

    Malangizo anga othandiza kusiyanitsa OCD ndi matenda ena amisala:

     

    Ndi OCD yakale, pali makhalidwe omwe ayenera kuchitika poyankha maganizo odzikuza. Munthu amakhala ndi lingaliro lakuti “Ndikumva wodetsedwa” lomwe limapangitsa kuti azisamba m'manja akaganiza izi apo ayi china chake choipa chingachitike.

     

    Munthu amene ali ndi matenda a Schizophrenia (matenda oganiza), amakhala ndi maganizo odzipha, okhumudwitsa, kapena oipa koma osachita chilichonse chomwe amakakamizika kuchita poyankha maganizo ake.

     

    Chithandizocho chingakhale chosiyana kutengera chifukwa chake ndipo chithandizo cholakwika chingapangitse kuti maganizo olakwikawo ayambe kukulirakulira.  

     

     

     

     

     

     

  • Matenda a Maganizo Oyambitsidwa ndi Mankhwala Osokoneza Bongo

    Matenda a Maganizo Oyambitsidwa ndi Mankhwala Osokoneza Bongo

    Mu kanema wa Ask Dr K uyu, Dr K akulankhula za matenda amisala omwe amabwera chifukwa cha mankhwala osokoneza bongo poyerekeza ndi matenda oyamba a schizophrenia.

    Matenda amisala omwe amabwera chifukwa cha mankhwala osokoneza bongo amatanthauza zizindikiro zamaganizo, monga mantha, kumva mawu, kapena machitidwe achilendo, omwe adayamba munthu atayamba kugwiritsa ntchito chamba kapena mankhwala osokoneza bongo.

     

    Munthu akadwala matenda a schizophrenia amayamba pang'onopang'ono kukhala ndi zizindikiro monga kudzipatula, mantha, mantha, kenako munthu amadzipatsa mankhwala komanso nkhawa kwambiri ndi chamba.

     

    Langizo: Funsani funso la nkhuku ndi dzira.      

     

    Kodi pali zizindikiro zina monga mantha kapena kudzipatula zomwe zinayamba munthu asanayambe kugwiritsa ntchito mankhwala osokoneza bongo ndipo zinawonjezeka akamasuta chamba? 

     

    Ngati inde, ndiye kuti pali umboni wakuti zizindikiro za schizophrenia zinali kuyamba kugwiritsa ntchito mankhwalawa ndipo mwina munthu ali ndi matenda enaake omwe amakula chifukwa cha kuchuluka kwa kusuta chamba komwe kumabweretsa chiopsezo cha majini. 

     

    Kapena, kodi wina anali ndi thanzi labwino ndipo anasuta chamba kenako n’kuyamba kudwala matenda amisala, kenako n’kusiya chambacho, munthuyo n’kubwerera ku thanzi lake labwino? Kodi n’zotheka kuti munthuyo ndi matenda amisala omwe amabwera chifukwa cha mankhwala osokoneza bongo? 

     

    Munthu akamamwa mankhwala osokoneza bongo, amalakalaka mankhwalawo, ndipo maganizo ake anali bwino asanagwiritse ntchito mankhwalawo. Munthu amakonda mmene amamvera akamamwa mankhwalawo.

     

    Munthu amene amadzipatsa mankhwala a matenda amisala omwe ali mkati mwake akugwiritsa ntchito mankhwalawa kudzipatsa mankhwala a nkhawa, kuvutika maganizo, kapena matenda amisala.

     

    Kusiyana kumeneku n'kofunika chifukwa dokotala ayenera kudziwa zomwe angachiritse.